ارتودنسی ثابت
ارتودنسی دکتر هادی

ارتودنسی ثابت

از زبان دکتر هادی درویش پور

منظور از ارتودنسی ثابت این است که بیمار نمی تواند دستگاه ارتودنسی را از دهان خارج نماید. در دستگاه ارتودنسی ثابت اجزا به صورت نگین هایی برروی دندان چسبانده شده و ثابت می گردند. این نگین ها اصطلاحاً براکت نام دارند و يک سيم از بين اين براکتها گذرانده می شود که با کش های ظريفی که به دور براکت ها انداخته می شود(و می توانند رنگی باشند) در جای خود ثابت می شوند. اين کشها هر جلسه تعويض می شوند ولی سيم ها ممکن است هر جلسه عوض نشود و براکت ها هم که تا پايان درمان باقی می مانند. این روش درمانی برخلاف درمان های متحرک، تا حدی وابسته به همکاری بیمار می باشد.

طول درمان ارتودنسی ثابت بین 8 تا 18 ماه می باشد ولی براساس نوع ناهنجاری بیمار و شدت مشکل ممکن است بیشتر هم بشود. بیمار در طول دوره ی درمانی ثابت نباید غذاهایی با قوام سفت مثل ته دیگ، بلال، میوه های هسته دار، زیتون و غیره را استفاده نماید. در غیر این صورت براکت از دندان جدا می شود که می بایست براکت جدیدی برای بیمار چسبانده شود که این امر می تواند باعث طولانی شدن زمان درمان و آسیب به دندان گردد. در این دوره بیمار از نظر بهداشت، به مراقبت های خاصی نیاز دارد تا از ایجاد تغییر رنگ و پوسیدگی در دندان ها جلوگیری به عمل آید.

گاهی به دليل عدم همخوانی اندازه ی فک ودندان ها و يا وجود مشکل های فکی متوسط که امکان جفت شدن قابل قبول دندان ها را ميسر نمی کند (وقتی بيمار بعد از بلوغ مراجعه کرده و امکان اصلاح روابط فکی نيست و تمايل به جراحی نيز وجود ندارد)،بايد از دندانهای دائمی بيمار کشيده شود.

معمولاً دو دندان آسيای کوچک بالا يا چهار دندان آسيای کوچک بالا و پايين کشيده می شوند. البته بسته به شرايط ممکن است دندان های ديگر از جمله يک دندان ثنايا (دندان جلو) پايين کشيده شود؛ اما به عنوان يک قانون هرگز نبايد دندان های نيش کشيده شوند (حتی اگر کاملاً بيرون زده باشد بايد دندان پشتی کشيده شود و دندان نيش به جای خود حرکت داده شود)

فواصل ايجاد شده در اثر کشيدن دندان ها با حرکت ساير دندان ها در پايان درمان به طور کامل بسته شده و بيمار هيچ مشکلی از نظر زيبايی، جويدن و يا تکلم نخواهد داشت.

گاهی بعد از کشيدن دندان های گفته شده و حرکت ساير دندان ها، فضا برای رويش دندان های عقلی که در مسير رويشی مناسبی باشند، مهيا میشود؛ بنابراين اگر تصميم به درمان ارتودنسی داريد در کشيدن دندان های عقل خود عجله نکنيد مگر اينکه دکتر متخصص ارتودنسی تجويز کند.

ذکر اين نکته نيز مهم است که بايد بدانيد که کشيدن دندان عقل باعث مرتب شدن دندان های جلو نشده و از فضای دندان عقل نمی توان برای منظم کردن دندان های نيش و قدامی استفاده کرد. برای همين گاهی علاوه بر کشيدن دندان های عقل با مسير رويشی نامناسب بايد دندان های آسيای کوچک را نيز برای منظم کردن ساير دندان ها کشيد. به شرط وجود سلامت لثه ها و بافت های نگه دارنده ی دندان ها امکان حرکت دندان ها با ارتودنسی ثابت در هر سنی وجود دارد. گرچه با افزایش سن مختصری سرعت حرکت دندان ها کاهش می یابد. ولی به عنوان یک قانون کلی بهتر است بیمار قبل از بلوغ ویزیت شود تا بتوان از رشد فکین در جهت رفع ناهنجاری ها کمک گرفت. ارتودنسی ثابت به دلیل پیچیدگی و نیاز به ظرافت کاری بالاتر، طولانی بودن مدت درمان، در دوره ی دندانپزشکی عمومی آموزش داده نمی شود و آموزش آن فقط در دوره ی تخصصی ارتودنسی انجام می شود. بنابراین بایستی برای درمان با ارتودنسی ثابت فقط به متخصص ارتودنسی مراجعه کرد .

ارتودنسی ثابت

ارتودنسی دکتر هادی درویش پور

ارتودنسی ثابت

ارتودنسی دکتر هادی درویش پور

ارتودنسی ثابت

ارتودنسی دکتر هادی درویش پور

ارتودنسی ثابت

ارتودنسی دکتر هادی درویش پور

ارتودنسی ثابت ( Fixed Orthodontics )

منظور از ارتودنسی ثابت ( Fixed Orthodontics ) این است که بیمار نمی تواند دستگاه ارتودنسی را از دهان خارج نماید . در دستگاه ارتودنسی ثابت ( Fixed Orthodontics ) اجزا به صورت نگین هایی برروی دندان چسبانده شده و ثابت می گردند . به این نگین ها براکت می گویند. این روش درمانی برخلاف درمانهای متحرک ، وابسته به همکاری بیمار نمی باشد . طول درمان ارتودنسی ثابت ( Fixed Orthodontics ) به طور متوسط 2 سال می باشد ولی براساس نوع ناهنجاری بیمار و شدت مشکل می تواند بیشتر هم بشود . بیمار در هنگام دوره درمانی ثابت نباید غذاهایی با قوام سفت مثل ته دیگ ، بلال ، میوه های هسته دار ، زیتون و غیره را استفاده نماید . در غیر این صورت براکت از دندان جدا می شود که می بایست براکت جدیدی برای بیمار چسبانده شود که این امر می تواند باعث طولانی شدن زمان درمان و آسیب به دندان گردد . در این دوره بیمار از نظر بهداشت ، به مراقبت های خاصی نیاز دارد تا از ایجاد تغییر رنگ و پوسیدگی در دندانها جلوگیری به عمل آید .

در درمانهای ارتودنسی ثابت ( Fixed Orthodontics ) می توان ماهی یک میلیمتر دندان را حرکت داد و این امر در بعضی مقاطع درمانی چندان مشهود نخواهد بود . در بعضی از موارد از بیمار براساس نوع ناهنجاری دندان کشیده می شود . در اینگونه از بیماران در چند جلسه اول حرکت دندانها بخوبی مشهود است و دندانها به جای فضای خالی حرکت داده می شوند که از نظر بیمار به خوبی قابل مشاهده است . بیمار می بایست ماهی یک بار جهت درمان ویزیت شود . در هر جلسه بعد از فعال کردن کش ها ، سیم ها و یا فنرها ممکن است بیمار مقداری درد داشته باشد که به مرور زمان در هفته اول کاهش می یابد . گاهی در بین جلسات معاینه به دلیل حرکت دندانها ممکن است مقداری از انتهای سیم ها از آخرین دندان خارج شود و باعث احساس تیزی و آزار گونه بیمار شود که در این صورت نیاز است بیمار وقت اورژانس گرفته و زودتر از موعد مقرر به مطب مراجعه نماید تا انتهای سیم کوتاه شود .

هدف

هدف از درمان ثابت ، حرکت دندانها در فضای مناسب ، تنظیم دندانهای شلوغ و اصلاح روابط دندانهای دو فک می باشد . در مرحله ارتودنسی ثابت ( Fixed Orthodontics ) براکت ها بر روی دندانها چسبانده می شوند و یک سیم از بین براکت ها گذرانده می شود که با کش های بسیار ظریف به براکت ها انداخته می شود . این کش ها می توانند سفید و یا رنگی باشند . این کش ها در هر جلسه تعویض می شود ولی سیم ها ممکن است هر جلسه عوض نشود و براکت ها هم تا انتهای دوره درمانی در دهان باقی می مانند . در بعضی از موارد نیاز است که از بیمار دندان کشیده شود که براساس نوع ناهنجاری ، شدت ناهنجاری ، سن مراجعه بیمار ، می تواند هر نوع دندانی باشد که معمولاً آسیاهای کوچک فک بالا و پایین می باشد . اما به عنوان یک قانون هرگز نباید دندانهای نیش کشیده شود حتی اگر کاملاً بیرون زده و یا نهفته باشند مگر شرایط به گونه ای باشد که دندان نیش نهفته در موقعیتی قرار گرفته باشد که امکان حرکت دادن آن وجود نداشته باشد . معمولاً دندانهای آسیای کوچک کشیده می شوند و دندان نیش در فضای مناسب قرار داده می شود . گاهی براساس شرایط موجود ممکن است یک دندان ثنایا از فک پایین در قسمت جلو کشیده شود . فواصل دندانی کشیده شده با رفع شلوغی دندانهای دیگر و یا با عقب بردن دندانهای قدامی فک بالا و پایین پر می شوند. فواصل ایجاد شده در اثر کشیدن دندانها با حرکت سایر دندانها در پایان درمان به طور کامل بسته می شود و بیمار مشکلی از نظر داشتن فضا بین دندانها ، نخواهد داشت . معمولاً بیماران نگران هستند که در صورت کشیده شدن دندانها فضای آنها خالی می ماند اما در صورتی که دستور کشیدن دندان به درستی داده شده باشد این نگرانی بی مورد است . در اثر درمان ارتودنسی و حرکت دندانها به فضای دندان کشیده شده ، ممکن است فضا برای رویش دندانهای عقل محیا گردد . کشیدن دندان عقل یا مولر سوم باعث مرتب شدن دندانهای جلو نمی شود و از فضای دندان عقل یا مولر سوم نمی توان برای منظم کردن دندانهای نیش یا قدامی استفاده کرد . به شرط وجود سلامت لثه ها و بافت های نگه دارنده دندانها امکان حرکت دندانها با ارتودنسی ثابت ( Fixed Orthodontics ) در هر سنی وجود دارد . گرچه با افزایش سن مختصری سرعت حرکت دندانها کاهش می یابد . ولی به عنوان یک قانون کلی بهتر است بیمار قبل از بلوغ ویزیت شود تا بتوان از رشد فکین در جهت رفع ناهنجاری کمک گرفت . ارتودنسی ثابت ( Fixed Orthodontics ) به دلیل پیچیدگی و نیاز به ظرافت کاری بالاتر ، طولانی بودن مدت درمان ، در دوره دندانپزشکی عمومی آموزش داده نمی شود و آموزش آن فقط در دوره تخصصی ارتودنسی انجام می شود . بنابراین بایستی برای درمان با ارتودنسی ثابت ( Fixed Orthodontics ) فقط به متخصص ارتودنسی مراجعه کرد .

ارتودنسی ثابت ( Fixed Orthodontics )

در این مرحله از درمان ،هدف ،حرکت دندانها و اصلاح روابط دندانهای دو فک با هم می باشد.در این مرحله نگینهایی بر روی دندانها چسبانده می شود که اصطلاحا براکت نام دارند و یک سیم از بین این براکتها گذرانده می شود که با کشهای ظریفی که به دور براکتها انداخته می شود(و می توانند رنگی باشند) در جای خود ثابت می شوند.این کشها هر جلسه تعویض می شوند ولی سیمها ممکن است هر جلسه عوض نشود و براکتها هم که تا پایان درمان باقی می مانند.این درمان برخلاف درمانهای متحرک، وابسته به همکاری بیمار نیست.البته مراقبتهای خاصی باید انجام شود از جمله اینکه در تمام طول درمان که حدود 15-20 ماه (گاهی تا 24 ماه)طول می کشد،نباید بیمار غذاهای با قوام سفت مثل ته دیگ ، بلال ، زیتون و …. استفاده کند.در غیر اینصورت براکت از دندان جدا می شود که مستلزم چسباندن براکت جدیدی می باشد که باعث طولانی شدن درمان و اسیب به دندان می شود.ازنظر بهداشتی نیز نیاز به مراقبتهای خاص و کامل توسط بیمار می باشد تا از ایجاد پوسیدگی و تغییر رنگ دندانها جلوگیری شود. امکان حرکت دندانها در هر سنی به شرط سلامت لثه و بافتهای نگهدارنده دندان وجود دارد گرچه با افزایش سن مختصری سرعت حرکت دندان کاهش می یابد.

گاهی به دلیل عدم همخوانی اندازه فک ودندانها ویا وجود مشکلهای فکی متوسط که امکان جفت شدن قابل قبول دندانها را میسر نمی کند (وقتی بیمار بعد بلوغ مراجعه کرده و امکان اصلاح روابط فکی نیست و تمایل به جراحی نیز وجود ندارد)،باید از دندانهای دائمی بیمار کشیده شود . معمولا دو دندان اسیای کوچک بالا یا چهار دندان اسیای کوچک بالا و پایین کشیده می شوند . البته بسته به شرایط ممکن است دندانهای دیگر از جمله یک دندان ثنایا ( دندان جلو )پایین کشیده شود ؛ اما به عنوان یک قانون هرگز نباید دندانهای نیش کشیده شوند ( حتی اگر کاملا بیرون زده باشد باید دندان پشتی کشیده شود و دندان نیش به جای خود حرکت داده شود) فواصل ایجاد شده در اثر کشیدن دندانها با حرکت سایر دندانها در پایان درمان به طور کامل بسته شده و بیمار هیچ مشکلی از نظر زیبایی ، جویدن ویا تکلم نخواهد داشت.

گاهی بعد از کشیدن دندانهای گفته شده و حرکت سایر دندانها ، فضا برای رویش دندانهای عقلی که در مسیر رویشی مناسبی باشند ،مهیا میشود ؛ بنابراین اگر تصمیم به درمان ارتودنسی دارید در کشیدن دندانهای عقل خود عجله نکنید مگر اینکه دکتر متخصص ارتودنسی تجویز کند.

ذکر این نکته نیز مهم است که باید بدانید که کشیدن دندان  عقل باعث مرتب شدن دندانهای جلو نشده و از فضای دندان عقل نمی توان برای منظم کردن دندانهای نیش و قدامی استفاده کرد.برای همین گاهی  علاوه بر کشیدن دندانهای عقل با مسیر رویشی نامناسب باید  دندانهای اسیای کوچک را نیز برای منظم کردن سایر دندانها کشید. بار دیگر متذکر می شوم که اگر قصد درمان ارتودنسی دارید حتما باید کشیدن هر دندانی با نسخه مکتوب متخصص ارتودنسی انجام دهید.

از ارتودنسی ثابت ( Fixed Orthodontics ) چه می دانید؟

امروزه بكارگیری دستگاه های ارتودنسی برای کودکان ونوجوانان جهت رفع مشكلات دندانی – فكی امری رایج می باشد. هر چند كه تعداد افراد بزرگسالی هم که به منظور بهبود وضعیت روابط دندان خود اقدام به درمان ارتودنسی می كنند روبه افزایش و فراوانی است.

وجود دندان‌های كج و نامرتب و یا فاصله‌دار، بیرون زدگی بیش از اندازه دندان های هر یك از فكین  و یا اختلالات اسكلتالی در آرواره ها از دسته  عواملی هستند که ضمن ایجاد عوارض نامطلوبی درسلامت دندان ها، می توانند تكلم و یا غذا خوردن فرد را تحت تاثیر قرار داده و غالبا” نیز باعث ایجاد چهره ای ناخوشایند و زشت برای وی گردند یا كه این خود گاها” باعث بروز سرخوردگی های اجتماعی شده و در بعضی افراد نیز عدم اعتماد به نفس را سبب شوند.

خوشبختانه امروزه متخصصین رشته ارتودنسی قادرند كه با كمك درمان‌های مختلف، بسیاری از این مشکلات را  برطرف نموده و وضعیت دلپذیری را برای چنین بیمارانی فراهم آورند. ارتودنتیست ها برای رسیدن به اهداف درمانی خود، از تكنیك ها و دستگاه‌های مختلفی استفاده می كنند كه برخی به صورت ثابت و  برخی دیگر به شكل متحرک می باشند كه بیمار امكان گذاشتن و برداشتن آنها را دارد.

استفاده از براکت‌ها بعنوان نشانه و عامل اصلی درمان ارتودنسی ثابت ( Fixed Orthodontics ) برای ردیف کردن دندان‌ها حدود 150 سال قدمت دارد و آنچه كه امروزه در دهان بیماران بعنوان براكت نصب می‌شود در واقع نسل بسیار پیشرفته همان براكت های قدیمی است كه در دنیای صنعتی امروز در اندازه ها، طرح ها وحتی جنس های مختلف در دسترس متخصصین و بیماران قرار گرفته است.

كلا” درمان های ارتودنسی به دلیل  ماهیت بیولو‍‍ژیك انساج زنده دندان، لثه و استخوان پیرامونی دندان، باید به صورت آرام و زمان بر اجرا گردند؛ چرا كه در نتیجه عدم  علم ، آگاهی و دقت درمانگر به این ماهیت ظریف و در عین حال پیچیده و حساس، درمان ارتودنسی می تواند باعث صدمه به هریك از انساج فوق شده و سلامت آنها را از بین ببرد، بنابراین ارتودنتیست در هر جلسه درمان، باید بر حسب شرایط خاص دندان های هر بیمار، اقدام به  تنظیم سیم های ارتودنسی خود كه در شیار موجود در براکت‌ها قرار داده است نموده و بدین وسیله نیروی مشخصی را به دندان‌ها وارد ‌آورد تا دندان‌ها را در جهت درست و مناسب حرکت دهد.

بیماران ارتودنسی باید در طول مدتی که این براکت‌ها و سیم های تعبیه شده در آنها روی دندان‌هایشان قرار دارند، به نکات مهمی  توجه داشته باشند كه اولین نكته در این خصوص آن است كه چه بخورند و چه نخورند؟ چگونه دندان ها و وسایل ارتودنسی را تمیز نگه داشته و از آنها مراقبت بكنند و یا در صورت بروز مشكل در این وسایل باید چه اقداماتی را به انجام برسانند.

زمان مناسب برای اقدام به ارتودنسی ثابت ( Fixed Orthodontics ) چه زمانی  است؟

در اغلب موارد ارتودنسی ثابت ( Fixed Orthodontics ) در سنینی آغاز می شود كه اكثر دندان های دایمی بیمار رویش یافته و امكان نصب وسایل روی آنها مهیا می باشد. اما بصورت تقریبی می توان حداقل سن را با توجه به موارد فوق حدود 10 سالگی عنوان نمود. در این دوره زمانی، بیمار هنوز در حال رشد بوده و استخوان‌ها و انساج دندانی و لثه ای وی بهتر و آسان‌تر به نیروهای اعمال شده از طرف ارتودنتیست پاسخ می دهند و در نتیجه نتایج بهتر و ماندگارتری نیز حاصل می گردد. اما بیان این نكته ضروری است كه در صورت وجود سلامت در دندان ها،‌ لثه و استخوان اطراف دندان ها هر فردی به شرط رعایت بهداشت مناسب دهان و دندان، می تواند در هر سنی حتی بالای پنجاه سال نیز اقدام به ارتودنسی كند.

بیماران برای انجام ارتودنسی خود از چه براكت هایی می توانند استفاده نمایند؟

عموما” براكت ها به علت آن كه در نگاه اولیه بسیار به چشم آمده و مشخص می گردند، بسیاری از بیماران به ویژه بزرگسالانی كه ازاین نما ناراحت بوده و آن را با شرایط كاری و اجتماعی خود در تعارض می بینند، درخواست استفاده از براكت هایی را دارند كه حداقل تظاهر را داشته و خیلی به چشم نیایند، اما دانستن این نكته ضروری است كه با تغییر جنس براكت ها خصوصیات فیزیكی آنها نیز تغییر كرده و گاها” ایجاد شرایطی را می كنند كه ممكن است روال و حتی سرعت درمان را تحت تاثیر قرار دهند. در قالب موارد نیز این درخواست بیمار ممكن است هزینه درمان را بی جهت افزایش داده و از این بابت در دراز مدت ارتودنسی گرانتری رابه وی تحمیل نماید. به طور كلی براكت های ارتودنسی از نظر نما به دو گروه اصلی با نمای فلزی و با نمای بی رنگ و یا شیشه ای تقسیم می شوند كه نوع بی رنگ آن می توانداز جنس سرامیك، كریستال و یا چینی باشد. از نظر محل استقرار نیز براكتها به دوگونه اصلی طبقه بندی می شوند كه یكی براكت هایی است كه به سطح بیرونی و در واقع به طرف لب می چسبند و گونه دوم آنهایی است كه به سطح داخلی دندان چسبیده و به سمت زبان و كام قرار دارند. حال وضعیت هر یك از این موارد را بررسی می نماییم:

براكت های فلزی: معمول‌ترین نوع براکتها همین نوع است كه قیمتی مناسب داشته و از قدرت خوبی در چسبیدن به دندان برخوردار  بوده و  باعث انتقال نیرو به آن می شوند. این نوع براکت به علت خاصیت ضربه خواری آن دوام بسیار خوبی داشته و به علت سطح بسیار صیقلی و صاف آن از نظر بهداشتی بسیار مناسب می باشد و در طی زمان نیز دچار تغییر رنگ نمی‌شود. از آنجایی كه در طی دوره درمان احتمال جدا شدن براكت ها از دندان توسط بیمار وجود دارد، نصب مجدد این براكت ها ارزان بوده و برای بیماران نیز مناسب تر است. دربیشتر موارد، ارتودنتیست ها این نوع براکت‌ها را برای انجام درمان‌های ارتودنسی به بیماران خود توصیه می نمایند.

نوع همرنگ دندان و یا باصطلاح بی رنگ یا شفاف:این نوع براکت‌ها از مواد شكننده تر و در عین حال شفاف تری ساخته شده‌اند و از آنجا که در دهان دیده نمی‌شوند طرف‌داران زیادی، به‌خصوص در میان بزرگسالان دارند. این نوع براکت ها به طور معمول گران‌تر از انواع فلزی بوده و چون نیروی کمتری به دندان وارد می‌آورند، برای اصلاح مشکلات پیچیده دندانی توصیه نمی‌شوند. ازطرف دیگر به علت آنكه قطعات و اجزای این براكت ها راحت تر دچار شكستگی می‌شوند بنابراین نصب مجدد آنها هزینه بیشتری را به بیمار تحمیل می سازد. یكی دیگر از معایب این براكت ها به هنگام پایان درمان و در زمان جداسازی نهایی آنها از دندان‌هاست كه به علت همرنگی از یك سو و چسبیدگی شدید آنها به دندان، گاها” این براكت ها از دندان به راحتی انواع فلزی جدا نشده و نیازمند تراشیدن آنها به كمك دستگاه های چرخنده می باشند كه در نتیجه در بعضی مواقع نیز آثار خراشیدگی و خش روی مینای دندان بجا می گذارد.

نوع زبانی ( ارتودنسی نامریی ): این نوع براکت‌هابه جای نصب در قسمت خارجی و لبی دندان ها، به قسمت داخلی و در سمت زبانی دندان بیمار نصب می‌شوند و به همین دلیل از نمای روبرو قابل مشاهده نیستند. در این نوع استقرار براکت‌ها، احتمال صدمه به زبان بیشتر می باشد و درعین حال، به علت حركت مداوم زبان در مجاورت این براكت ها و احتمال تماس ممتد آنها با زبان، ضمن تكرار این آزردگی ها، موجب می‌شود تکلم فرد نیز مختل شده و بعضا”به سختی انجام گیرد. از طرف دیگر از آنجایی كه این نوع استقرار براكت در مجاورت غدد بزاقی زیر زبانی بیمار است لذا، احتمال رسوب املاح معدنی بزاق بیمار و ایجاد جرم  در این نواحی بسیار افزایش می‌یابد ولی بطور معمول رعایت بهداشت دهان و دندان در بكارگیری این نوع براكت ها وهمچنین نگهداری از آنها بسیار سخت تر از انواع معمولی است. عموما” این نوع براکت‌ها برای درمان مشکلات پیچیده دندانی کارایی نداشته و پیشنهاد نمی گردند درحالی كه خرید آنها گران بوده و هزینه تمام شده ارتودنسی را بسیار افزایش می دهند.

چه مشكلاتی در طی درمان ارتودنسی ثابت ( Fixed Orthodontics ) ممكن استپیش بیاید و در این مواقع چه باید كرد؟

یكی از شایع ترین مشكلاتی كه می تواند در طی دوره درمان ارتودنسی برای بیمار پیش بیاید، شکسته شدن باند اتصال براكت به دندان و یا به اصطلاح شكستگی براكت است. در این حالت براكت از دندان جداشده و به سیم چسبیده و متحرك است و به همین دلیل گاها” باعث زخم شدگی و آزردگی انساج اطرافش میگردد. از طرف دیگر وقتی براكتی از دندانی جدا می گردد، درحالی كه بقیه دندانها كه دارای براكت هستند به روال درمان و حركت خود ادامه میدهند، این دندان فاقد براكت است كه از حركت باز ایستاده و از سیر درمان عقب میافتد. متاسفانه برای نصب مجدد این براكت، برای اینكه این دندان به سطح دیگر دندانهای جابجا شده برسد، ارتودنتیست می باید جریان رو به جلو درمان را متوقف نماید و با كاهش اندازه سیم و نرم و مرتجع تر كردن آن، شرایط را به گونه ای مهیا سازد تا این دندان عقب افتاده به آرامی و بدون شانس صدمه دیدن ریشه آن، به حركت خود ادامه دهد و به سطح دیگر دندان ها برسد كه این به معنای طولانی تر شدن روند درمان است. در این صورت بیمار در صورتی كه دارای موم های ارتودنسی است می تواند با چسباندن آنها از آزردگی و ناراحتی خود كاسته و در غیر این صورت با چسباندن مقداری موم عسل و یا مواد مشابه،این كار را به انجام رساند و به منظور جلوگیری از اختلال در روند درمان باید هرچه سریع‌تر خود را به مطب ارتودنتیست رسانده و مشكل را حل نماید.

یكی دیگر از اتفاقات احتمالی در طی دوره درمانی ارتودنسی، احتمال قورت دادن بعضی تکه های جدا شده وسایل ارتودنسی توسط بیمار است. در این مواقع، بیمار باید ضمن حفظ خونسردی خود از هرگونه اقدام عجولانه و خطرناك، نظیر سعی در بالا آوردن آنچه بلعیده است، پرهیز نموده  و با پزشك متخصص تماس بگیرد.  در مواردی كه قطعه بلعیده شده ایجاد عارضه‌ای نكرده باشد، ‌بیمار می تواند با خوردن پوره سیب زمینی و مواد مشابه كه ضمن خوردن راحت آن، امكان دفع بدون خطر قطعه بلعیده شده را فراهم می آورد  شانس دفع آن را افزایش دهد.

یكی دیگر از وقایع شایع در حین درمان ارتودنسی، خم كردن سیم ارتودنسی و یا بیرون زدگی انتهایی آن از ته آخرین براكت یا حلقه نصب شده روی دندان است، اگر سیم خم شده باشد چون دندان های اطراف آن شانس حركت نامطلوب می‌یابند بنابراین، باید در اولین فرصت به ارتودنتیست مراجعه نمود و این مشكل را برطرف كرد و در صورت آزردگی گونه ها به علت بیرون زدگی سیم از بخش انتهایی، بیمار میتواند ضمن استفاده از موم ارتودنسی و یا دیگر مواد مشابه به عنوان حایل و جداساز،با مراجعه با ارتودنتیست خود نسبت به رفع معضل اقدام نماید. لازم به ذكر است كه بیمار نباید خودسرانه نسبت به تغییر شكل و یا قطع سیم به كمك وسایل غیر متعارف اقدام نماید، چرا كه ضمن احتمال  افزایش شانس آسیب رساندن به دیگر نقاط دهان و دندان خود، امكان شكستن دیگر براكت ها و یاخمیدگی شدیدتر سیم نیز فراهم می گردد.

بطوركلی بیماران ارتودنسی باید بدانند، وارد آمدن هر گونه نیروی مازاد بر نیروی ارتودنسی كه توسط پزشك به دندان ها وارد می آید، بسیار خطرناك بوده و احتمال تحلیل و از دست رفتن حیات دندان را افزایش می دهد بنابراین، این بیماران بایستی در طول دوره درمان خود از انجام  ورزش‌هایی مانند ورزشهای رزمی، کشتی و بوکس پرهیز نموده و  در صورت مبادرت به سایر ورزش‌ها نیز ضمن رعایت مسایل ایمنی، در صورت امكان از  گاردهای محافظ دهانی استفاده نمایند.

چگونه در طی درمان ارتودنسی دندان‌هایمان را تمیز کنیم؟

هر بار که خوراکی شیرین یا نشاسته‌ای را در دهان می‌گذاریم، محیط مناسبی برای باکتری‌های دهان فراهم می‌شود.این باکتری‌ها با تولید اسید می‌توانند مینای دندان را حل کرده و سبب ایجاد پوسیدگی شوند.

در زمانی که براکت‌ها روی دندان‌ها هستند، محل ایده‌آلی برای تجمع خرد‌ه‌های غذایی و باکتری‌ها به وجود می‌آید که می‌تواند موجب ایجاد پوسیدگی در محل شود. پس باید در مورد خوردن خوراکی‌های شیرین دقت بیشتری به خرج دهیم و تا حد ممکن آنها را محدود کنیم. کشمش، بیسکوییت، عسل و میوه‌های خشک خوراکی‌هایی هستند که می‌توانند احتمال بروز پوسیدگی را در این دوران افزایش دهند.

خوردن خوراکی‌های سفت و چسبناک هم می‌تواند سبب شکسته‌ و یا کنده شدن سیم‌ها و براکت‌های ارتودنسی شود. پس در این زمان ازجویدن یخ، آدامس‌های سفت، تافی‌ها، هویج خام، سیب درسته و یا نان‌های سفت اجتناب کنید. توصیه شده که میوه، سبزی‌های خام و غذاهای سفت را تکه‌تکه کرده و بعد در دهان قرار دهید.

در روزهای اول نصب براکت‌ها هم، از آنجا که دندان‌ها قدری حساس هستند، بهتر است تا حد امکان ازغذاهای نرم استفاده شود.

همان‌طور که اشاره شد، براکت‌ها محل خوبی برای تجمع غذاها و باکتری‌ها هستند. اگر این محل‌ها را به خوبی تمیز نکنیم، لثه‌های ملتهب و خونین، بوی دهان و خطوط سفید رنگ پوسیدگی در اطراف براکت‌ها درانتظارمان خواهند بود. پس حتما بعد ازهر وعده غذا باید دندان‌ها را به خوبی تمیز کرد و همچنین وقت بیشتری را برای مسواک‌زدن صرف کرد. اغلب در کودکان توصیه می‌شود که همیشه یک مسواک کوچک همراه داشته باشند تا بتوانند خارج از خانه هم دندان‌های خود را تمیز کنند.

بعضی مسواک‌های مخصوص هم برای بیماران ارتودنسی ساخته شده‌اند که تمیز کردن اطراف براکت‌ها را ساده‌تر می‌کند. علاوه بر اینها، استفاده روزانه از دهان‌شویه‌های حاوی فلوراید هم ضروری است تا بتوان احتمال بروز پوسیدگی‌ را کاهش داد. نخ دندان هم فراموش نشود. هرچند که استفاده از آن در حالی که براکت روی دندان نصب شده به طور قطع ساده نیست اما با کمی حوصله و تکرار می‌توان این کار را انجام داد. البته نخ دندان‌های مخصوصی هم به بازار آمده که برای بیماران ارتودنسی ساخته شده و استفاده از آن در این دوران راحت‌تر است.

اولین علائم پس از نصب وسایل ارتودنسی و اعمال نیرو به دندان ها چیست؟

بیشتر افراد بعد از نصب براکت‌ها احساس ناراحتی و درد می‌کنند و در واقع این درد و احساس گرفتگی در دندان ها اولین چیزی است كه بیمار در طی دو تا سه روز نخست تجربه می‌نماید. در این زمان دندان‌ها، در هنگام جویدن کمی دردناک و حساس بوده و گاها” بیمار مجبور به استفاده از غذاهای نرم و آبكی مانند سوپ میگردد اما این عارضه موقتی بوده و طی زمان كوتاهی مرتفع می شود.

دومین چیزی كه بیمار بیان می دارد، احتمال آزردگی لب، زبان و گونه اوست كه به علت سایش آنها با براكت ها قرمز شده و  اندكی ملتهب می شوند. این عارضه نیز با استفاده بیمار از مواد جدا كننده مومی شكل و همچنین عادت كردن این انساج با براكت ها به سرعت برطرف می شوند. مسایل دیگری نیز  در طی دوره ارتودنسی ایجاد می‌شود كه شایع ترین آن آزرددگی گونه های بیمار به علت بلندی و بیرون زدگی انتهای سیم های ارتودنسی است كه از حلقه فلزی نصب شده روی دندان كرسی بزرگ خارج شده و باعث زخم شدن انساج اطراف میگردد.

طول مدت درمان ارتودنسی ثابت ( Fixed Orthodontics ) چقدر است؟

اصولا” طول درمان های ارتودنسی بسته به علت بروز عارضه و شدت آن، شرایط سنی، رشدی و بلوغ بیمار متفاوت بوده و در عین حال ارتباط بسیار نزدیكی با میزان همكاری بیمار در رعایت بهداشت دهان خود و نگهداری از وسایل ارتودنسی در طی دوران درمان خود دارد. در شرایط معمول كه بیمار فقط از نامرتبی دندان های خود رنج می برد، طول درمان می تواند بین یك تا سه سال به درازابكشد. در مواردی كه عارضه وابسته به رشد باشد، از آنجایی كه ارتودنتیست مجبور است علاوه بر ردیف نمودن دندانها، اثرات رشد را نیز بر درمان خود بررسی نموده و همه عوامل فیزیولوژیك را تحت كنترل داشته باشد، درمان طولانی تر می شود.